Ortodonta zajmuje się leczeniem wad szczęki oraz niewłaściwości i krzywizn zębowych. Co trzeba wiedzieć? Wada zgryzu opiera się na niewłaściwym ułożeniu zębów lub szczęki, co zatem prowadzi do znaczących problemów związanych z artykulacją, zniekształcenia twarzy – wpływając niekorzystnie na wygląd i będąc źródłem kompleksów w późniejszym wieku. Proces naprawy wady zgryzu jest długi i pochłania zwykle około 2 lat.
Przyczyny powstawania wad szczęki
Wady zgryzu grupuje się na wrodzone i nabyte. Do deformacji szczęki może dojść już na początku rozwoju dziecka, jeszcze w trakcie ciąży, jednak najczęściej są to złe przyzwyczajenia dzieci. Częste ssanie kciuka czy źle dopasowanego smoczka, gryzienie przedmiotów (na przykład twardych klocków), zgrzytanie zębami, czy oddychanie przez usta jest przyczyną zniekształcenia szczęki. Także niewłaściwe ułożenie dziecka podczas karmienia piersią, może oznaczać problemy. Na pierwszy przegląd kontrolny warto zapisać dziecko w wieku około 7 lat. Dzięki temu ortodonta w porę wykryje możliwe nieprawidłowości oraz zatroszczy się o prawidłowy rozwój dziecka.
Dlaczego wizyta u ortodonty jest przydatna?
Nieleczenie albo ignorowanie wady doprowadza do jej nasilenia, a to z kolei zwiększa ryzyko seplenienia i krzywizny zębów oraz może sprawiać trudności w spożywaniu pokarmów, a nawet oddychaniu. Niewłaściwy układ szczęki oznacza bóle zębów, ich rozchwianie lub przedwczesne ścieranie. Sprzyja to też gromadzeniu kamienia nazębnego oraz może być przyczyną rozwoju chorób dziąseł, próchnicy, czy paradontozy.
Rodzaje wad zgryzu
Tyłozgryz – najczęściej występująca wada zgryzu. Dolne zęby chowają się za zębami górnymi, przy czym zęby przednie nie stykają się wzajemnie. Niekiedy górne siekacze są wykrzywione w kierunku górnej wargi, a twarz odkształca się poprzez cofnięcie żuchwy.
Przodozgryz – w tym przypadku to górne zęby są cofnięte. Powstaje widoczne wysunięcie brody do przodu.
Zgryz krzyżowy – zarówno zęby dolne jaki i górne, zachodzą na siebie nieregularnie na niektórych odcinkach lub w całym łuku zębowym.
Zgryz głęboki – górne zęby zachodzą i przykrywają 2/3 wysokości zębów dolnych. Wpływa to na zniekształcenie twarzy ze względu na skrócenie dolnego odcinka. Tak rozstawione zęby zbytnio się ścierają, co prowadzi do chorób dziąseł i przyzębia.
Zgryz otwarty – zęby wcale nie stykają się ze sobą. Wada przeszkadza w żuciu pokarmu, a także w prawidłowej wymowie – zwłaszcza spółgłosek przedniojęzykowo zębowych (t, d, s, z, dz, c, n, ł). Zgryz otwarty powoduje wydłużenie twarzy i niedorozwój szczęki.
Stłoczenia zębów – występują wtedy, gdy zęby są zbyt duże w stosunku do zębodołów. Wychodzą poprzekręcane lub w złych położeniach, w wyniku braku przestrzeni w jamie ustnej.
Zęby odseparowane – pomiędzy zębami są widoczne odstępy, wynikające z nadmiaru miejsca w żuchwie.
Jak leczyć wady zgryzu? Kiedy zalecany jest ortodonta?
Leczenie wady zgryzu najczęściej rozpoczyna się od momentu wyrżnięcia zębów stałych, czyli około 11 roku życia, choć ortodonci doradzają zadbanie o prawidłowy zgryz w każdym wieku. Szczęki dzieci są znacznie bardziej plastyczne, niż szczęki osób dorosłych, a więc leczenie jest łatwiejsze i spada ryzyko bólu lub powikłań, jednak korekcja zębów jest dostępna dla każdego.
Rodzaje aparatów na zęby
Aparaty ortodontyczne dzielą się na stałe — przytwierdzane do zębów specjalistycznym klejem oraz ruchome — możliwe do samodzielnego zdejmowania. Aparaty ruchome są częściej stosowane u dzieci, niż u dorosłych.
Aparat tradycyjny, metalowy — siłą, która prostuje wadę, jest w tym przypadku łuk połączony z metalowymi zamkami, które przykleja się do pojedynczych zębów i przytwierdza przy użyciu ligatur ortodontycznych. Dla urozmaicenia, szczególnie dla młodszych pacjentów, istnieje możliwość wyboru wielokolorowych ligatur. Dla ceniących większą estetykę możliwe są warianty z zamkami ceramicznymi, porcelanowymi, szafirowymi lub kryształowymi, które są niewidoczne na tle zębów. Sprawdzają się zwłaszcza u posiadaczy białych zębów.
Aparat lingwalny — mocowany jest odwrotnie niż ten tradycyjny, bo od środka jamy ustnej. Wykonywane są dla każdego pacjenta indywidualnie i usuwają dyskomfort związany z noszeniem aparatu na zębach, bo ten jest niewidoczny. Minusem tego aparatu jest początkowa trudność wyraźnego mówienia.
Aparat samoligaturujący — ten rodzaj aparatu ortodontycznego wyróżnia się od innych budową. Łuk ortodontyczny przytrzymuje zestaw klapek, dzięki czemu drut jest ruchomy, a korekcja wady zgryzu trwa krócej.
Aparat Clear Aligner — to przezroczysta nakładka na zęby dopasowywana indywidualnie, która jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które cenią estetykę. Aparat jest praktycznie niewidoczny, a dzięki temu, że można go zdjąć samodzielnie, jest łatwy w utrzymaniu higieny.
Ile zapłacisz za aparat na zęby?
Ceny aparatów na zęby są zależne od wybranego rodzaju. Najtańszymi aparatami są te tradycyjne. W ich przypadku ceny za jeden łuk rozpoczynają się od 1200 złotych. Nowsze rozwiązania, bardziej komfortowe – niemetalowe czy przezroczyste — pochłoną więcej pieniędzy. Ich ceny wahają się od 3 do 6 tysięcy. Koszt najdroższych aparatów ortodontycznych może dochodzić nawet do 12 tysięcy złotych. Aparaty ortodontyczne są też dostępne do wzięcia na kredyt. W koszt leczenia trzeba także wliczyć koszty wizyt kontrolnych, których ilość jest zależna od czasu leczenia. Leczenie ortodontyczne może być refundowane przez NFZ dla dzieci poniżej 12 roku życia i tylko w przypadku aparatów ruchomych.
Jak dbać o aparat na zęby?
Dbałość o zęby w trakcie leczenia jest niezwykle ważna. Aparat może początkowo zawadzać, ze względu na to, że znacznie łatwiej przyklejają się do niego pozostałości posiłku. Należy myć zęby po jedzeniu i zrezygnować z pokarmów, które mogą pozostawać na zamkach i powodować ich odczepienie. Z kolei twarde produkty mogą trwale uszkodzić aparat.
Czy aparat ortodontyczny uniemożliwia leczenie zębów?
To, czy wolno leczyć zęby w ciągu leczenia ortodontycznego, głównie interesuje pacjentów, co noszą stały aparat. Nie należy wyjmować go samemu, co oznacza w obecności jakichkolwiek problemów niezbędna jest wizyta u stomatologa ortodonty. Na starcie leczenia aparatem na zęby każdy pacjent musi zadbać o to, by jego zęby zostały całkowicie wyleczone. W taki sposób neutralizuje się ryzyko dodatkowych wizyt naprawczych w czasie leczenia aparatem na zęby. Na dobrą sprawę nie ma zakazów naprawy zębów, jeżeli pacjent nosi stały aparat ortodontyczny.
Używanie aparatu wiąże się większą koniecznością dbania o zęby. Ze względu na przyczepione na powierzchni zębów oraz inne fragmenty konstrukcji aparatu ortodontycznego, usuwanie resztek i osadów jedzenia staje się trudniejsze. Z tego powodu pacjenci leczący się ortodontycznie muszą uważniej czyścić zęby, szczególnie w okolicach aparatu . Niedopilnowanie higieny w tym czasie, może oznaczać, że na uprzednio wyleczonych zębach znajdą się zmiany próchnicowe. W takiej sytuacji powinno się zapisać się na wizytę u dentysty. Zignorowanie psucia się zębów ze względu na ortodontyczny aparat może spowodować nieprzyjemne skutki. Próchnica z łatwością przechodzi na sąsiednie zęby, dlatego lepiej usunąć problem.
Leczenie podczas noszenia aparatu jest możliwe. Jeżeli aparat uniemożliwia dostęp do popsutego zęba, można go ściągnąć na czas leczenia. Ten zabieg nie zagrozi skuteczności ortodontycznego leczenia.